Meðhöndlun úrgangs sem almannaþjónusta sveitarfélagaLúðvík E. Gústafsson, verkefnisstjóri Samband íslenskra sveitarfélaga 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
Meðhöndlun úrgangs sem almannaþjónusta sveitarfélaga
Lúðvík E. Gústafsson, verkefnisstjóri Samband íslenskra sveitarfélaga 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
Meðhöndlun úrgangs er ein af grunnþjónustum nútímasamfélags og ómissandi, það verður best séð þegar hún er EKKI til staðar, sbr. Aðstæður í borginni Napoli á Ítalíu. ‹#›
Yfirlit
Hvað er almannaþjónusta? Meðhöndlun úrgangs sem almannaþjónusta 3. Meðhöndlun úrgangs á Íslandi 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
‹#›
Umræða um almannaþjónustu
Umræða um almannaþjónustu (e. Service of General Interest) og almannaþjónustu með efnahagslega þýðingu (e. Service of General Economic Interest) hefur verið mikil í Evrópu á síðasta áratug. Regluverk ESB tekur á einstökum sviðum almannaþjónustu, en bókun með Lissabon-samningi árið 2007 fjallar almennt um mikilvægi veitingar á almannaþjónustu og viðurkenningar nálægðarreglu (e. subsidiarity principle) 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
Í þeim ríkjum sem hæst hafa tekjur, og lífsgæði eru einna mest er þjónusta hverskonar orðin aðalatvinnuvegur fólks. Þannig er ástandið í löndum ESB og því umræða um almannaþjónustu orðin töluverð. Mikilvægi hennar er undirstrkiuð í Lissabon samningi frá 2007, jafnframt því að veiting hennar verði skv. Nálægðarreglu eða svokölluðu dreifræði. ‹#›
almannaþjónusta
Hvað er almannaþjónusta? Orðsending (Communication) COM(2007) 725 final frá framkvæmdastjórn ESB til Evrópuþings, ráðherraráðs, efnahags- og félagsnefndar og héraðanefndar 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
Þessi orðsending nefnir nokkur svið almannaþjónustu, þ.á.m. Meðhöndlun úrgangs (waste management) ‹#›
almannaþjónusta
Best lýst með ýmsum sviðum hennar (ekki tæmandi listi): Orkuframleiðsla og –dreifing Fólks- og vöruflutningar Póstþjónusta Öflun drykkjarvatns Heilbrigðis- og félagsþjónusta Meðhöndlun úrgangs 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
‹#›
Afstaða esb til almannaþjónustu
Í áðurnefndri orðsendingu ESB segir að: „…ábyrgð til að ákveða eðli og umfang almannaþjónustu hvílir á opinberum aðilum, á hvaða stjórnsýslustigi sem er. Þeir geta veitt þjónustuna sjálfir, eða fært hana í hendur öðrum aðilum, hvort sem er opinberum eða í einkarekstri…” 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
Staðfesting á mikilvægi þess að hið opinbera stýri eða og umfang almmanþjónustu. ‹#›
Aðstæður á íslandi
Engin skilgreining er á hugtakinu í íslenskum lögum Skil milli almannaþjónustu og samkeppnismarkaða umdeild Það ætti að vera sameiginlegt markmið ríkis og sveitarfélaga að halda stíft í forræði á skilgreiningu almannaþjónustu Þar sem ástæða þykir til þarf að skilgreina hlutverk /skyldur sveitarfélaga í lögum, eins skýrt og unnt er 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
Hugtakið “almannaþjónusta” hefur enn ekki verið skilgreint í íslensku lagaverki. Skilgreining er hinsvegar mikilvæg vegna þess að sjónarmið togast á: Almannaþjónusta vs. Samkeppnismarkaður Forræði hins opinbera á að skilgreina almannaþjónusta er mikilvægt. ESB hefur lagt línurnar í þessu með orðsendingunni 725. Hlutverk og skyldur t.d. Sveitarfélaga skilgreind í lögum (sveitarstjórnarlögum) ‹#›
Meðhöndlun úrgangs sem almannaþjónusta
Meðhöndlun úrgangs er almannaþjónusta með efnahagslega þýðingu, sbr. áðurnefnda orðsendingu ESB. Á Íslandi hafa ríki og sveitarfélög ákveðið fyrirkomulag á meðhöndlun úrgangs: 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
‹#›
Verkaskipting ríkis og sveitarfélaga í úrgangsmálum
A. sveitarfélög bera ábyrgð á því að eftirf. almannaþjónusta sé veitt: Ákveða fyrirkomulag söfnunar á heimilis- og rekstrarúrgangi Bera ábyrgð á söfnun og brottflutningi heimilisúrgangs Skulu starfrækja söfnunar- og móttökustöðvar, þ.e. förgunarstöðvar Geta með samþykktum kveðið á um flokkun úrgangs 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
‹#›
Verkaskipting ríkis og sveitarfélaga í úrgangsmálum
ríkisvaldið hefur komið á fót almannaþjónustu í meðhöndlun úrgangs með starfsemi Úrvinnslusjóðs með lagasetningu, m.a að Endurvinnslunni hf. var árið 1989 veittur einkaréttur til móttöku á drykkjarvöruumbúðum 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
‹#›
Sveitarfélög hafi óskoraðan rétt til að skipuleggja almannaþjónustu
Eins og í Evrópu hafa sveitarfélög á Íslandi talið að þau hafi óskoraðan rétt til að skipuleggja meðhöndlun úrgangs sem almannþjónustu Einkafyrirtæki hafa véfengt þennan rétt en úrskurðir og dómar hafa fallið sveitarfélögum í vil: 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
Að sjálfsögðu hafa einkafyrirtæki haft sína skoðun á því hvað hið opinbera má og hvað ekki, og vísað iðulega til samkeppnissjónarmiða. Þetta á bæði við í Evrópu og á Íslandi. ‹#›
Úrskurðir og dómar um rétt sveitarfélaga til að veita almannaþjónustu
Árið 2007: Enginn lagagrundvöllur fyrir Samkeppniseftirlit til að hafa afskipti af ákvörðun Reykjavíkurborgar að bjóða íbúum bláa tunnu, enda er um almannaþjónustu að ræða, innan ramma laga um verkefni sveitarfélaga. 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
Nú skal litið á nokkur dæmi um dóma og úrskurði sem fallið hafa á undanfönrum árum, bæði hér á landi og í Evrópu. ‹#›
Úrskurðir og dómar um rétt sveitarfélaga til að veita almannaþjónustu
Árið 2011: Réttur SORPU og Sorpstöðvar Suðurlands staðfestur að gera með sér samkomulag um meðhöndlun úrgangs eftir að urðunarstaðnum Kirkjuferjuhjáleigu hafði verið lokað, skv. úrskurði innanríkisráðuneytisins frá 2. mars 2011: 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
‹#›
Úrskurðir og dómar um rétt sveitarfélaga til að veita almannaþjónustu
Úr úrskurði innanríkisráðuneytisis [Sveitarstjórnarlög]… fela í sér nægilega skýra heimild fyrir sveitarstjórnir til að fela byggðasamlögum að fara með stjórnsýsluvald sit í ákveðnum málaflokkum, þ.m.t. meðhöndlun úrgangs og sorphirðu… Sorpa bs. hefur ekki farið út fyrir verksvið sitt Réttmætisregla stjórnsýsluréttar ekki brotin Samkomulag SORPU bs. og Sorpstöðvar Suðurlands felur ekki í sér brot 11. gr. stjórnsýslulaga. 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
Sorpa bs. hefur ekki farið út fyrir verksvið sitt: má taka á móti úrgangi frá öðrum sorpsamlögum ef þjónustu við aðildarfélög skerðist ekki. Mat innr.rn. Að sveitarfélög hafi heimild til samvinnu, verður að láta eftir svigrum til skipulagningar á meðhöndlun úrgangs. ‹#›
Dómur evrópudómstóls
Úrskurður Evrópudómstóls 9. júní 2009 Forsaga: Framkvæmdastjórn ESB gegn Sambandslýðveldi Þýskalands, brot gegn útboðsskyldu á EES svæðinu. Nokkur sveitarfélög í kringum Hamborg gerðu samkomulag við Sorphirðu Hamborgar um meðhöndlun úrgangs, m.a. með byggingu sorpbrennlsustöðvar. 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
‹#›
Dómur evrópudómstóls
Niðurstaða dómstólsins: Opinber stofnun hefur heimild til að skipuleggja almannaþjónustu, í þessu tilfelli meðhöndlun úrgangs, annaðhvort ein, eða í samvinnu við aðrar opinberar stofnanir, án þess að þurfa að leita til utanaðkomandi stofnanna eða fyrirtækja. 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
Eine öffentliche Stelle kann nämlich ihre im allgemeinen Interesse liegenden Aufgaben entweder mit ihren eigenen Mitteln oder in Zusammenarbeit mit anderen öffentlichen Stellen erfüllen, ohne gezwungen zu sein, sich an externe Einrichtungen zu wenden, die nicht zu ihren Dienststellen gehören. ‹#›
Meðhöndlun úrgangs sem almannaþjónusta
Forsendur þess að sveitarfélög geti sinnt meðhöndlun úrgangs sem skyldi: Fyrir liggi skýr heildarstefna í úrgangsmálum, unnin í samvinnu umhverfisráðuneytis, Umhverfisstofnunar og sveitarfélaga Landsáætlun og svæðisáætlanir Til staðar sé skýr lagarammi sem ekki setur fjárfestingar fyrir meðhöndlunarbúnað í uppnám Ráðuneyti og ríkisstofnanir séu samstíga Skipulagsvinna taki fullt tillit til meðhöndlunar úrgangs Hver eiga að vera fjarlægðarmörk milli urðunarstaðar og byggðar? 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
Vísað beint í nýútkomna skýrslu Ríkisendurskoðunar um samvinnu ‹#›
Meðhöndlun úrgangs sem almannaþjónusta á íslandi
Upphaf almannaþjónustu í úrgangsmálum: 20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
‹#›
Meðhöndlun úrgangs sem almannaþjónusta á íslandi
20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
‹#›
Meðhöndlun úrgangs sem almannaþjónusta á íslandi
20. maí 2011 SORPA bs. 20 ára - afmælisráðstefna
‹#›
Comments