Karen Armstrong (1944) is een Britse auteur en expert op het terrein van de religie en aanverwante zaken. Haar specialiteit is het christendom, het jodendom en de islam. Haar boeken worden gekenmerkt door een vrijzinnige kijk op het verschijnsel godsdienst.
Van 1962 tot 1969 was zij een non in de Engelse orde De gemeenschap van het Heilig Kind Jezus. In 1969 verliet zij het klooster en schreef in 1982 het boek Through the Narrow Gate. Dit boek beschrijft de beperkte leefwereld van de kloosterlingen. Het bezorgde haar een slechte naam bij vele rooms-katholieken in Engeland.
Na het verlaten van het klooster verwierf zij een academische graad aan de Universiteit van Oxford. Sedert het behalen van deze graad is zij een productief schrijver op het terrein van de drie monotheïstische religies.
In 1999 verleende het Islamitische Centrum van Zuid-Californië haar een eervolle onderscheiding voor haar werk over de betekenis van religie en geloof voor het leven en de samenleving.
Armstrong behoort ongetwijfeld tot de spraakmakende auteurs over vraagstukken van religie en geloof. Ze bouwt voort op gangbare wetenschappelijke inzichten zoals die bijvoorbeeld bestaan omtrent euhemeristische processen en denkbeelden:
Religie was geen geesteshouding die manipulerende vorsten en priesters aan een van oorsprong seculiere menselijke natuur hebben geplakt, maar is de mens ingeschapen. Sterker nog, de secularisatie die we momenteel meemaken is een volstrekt nieuw probeersel en nooit eerder in d...
:
In het Nederlands vertaald Jeruzalem. Een geschiedenis van de Heilige Stad, 1996, 530 blz., uitgeverij Anthos - Amsterdam, ISBN 9041400567
Een geschiedenis van God, 2003, 511 blz., uitgeverij Ambo/Anthos - Amsterdam, ISBN 9041407766
De wenteltrap. Mijn weg uit de duisternis, 2004, De Bezige Bij, ISBN 9023410955, ISBN 9789023410959
De Strijd om God. Een geschiedenis van het fundamentalisme, 2005, 493 blz., uitgeverij De Bezige Bij - Amsterdam, ISBN 9023417615
Islam. Geschiedenis van een wereldgodsdienst, 2005, 320 blz., uitgeverij De Bezige Bij - Amsterdam, ISBN 902341831X
De grote transformatie. Het begin van onze religieuze tradities, 2005, 544 blz., uitgeverij De Bezige Bij - Amsterdam, ISBN 9023419057
Mythen, een geschiedenis, 2005, 128 Pagina's, De Bezige Bij, ISBN 9023418018, ISBN 9789023418016
De Profeet. Over het leven van Mohammed, 2006, De Bezige Bij, ISBN 9023421655, ISBN 9789023421658
Jihad. Strijders en strijdsters voor Allah, met B. Mohammed en Robert S. Kaplan, 2006, Byblos Uitgeverij, ISBN 9058475352, ISBN 9789058475350
"De Bijbel", de biografie, 2007, Mets & Schilt, ISBN 978-90-5330-578-2
INLEIDING
Antropologische uitgangspunten:
De mens is een betekeniszoekend wezen. Zonder betekenis of zin wordt een mens wanhopig;
In elk tijdperk geven / gaven mensen inhoud aan zin en betekenis;
Er is wisseling in de wijze waarop mensen / culturen de zinvraag ‘invulden’, interpreteerden;
Het lijkt erop, dat de mens van nature naar het archetypische en het paradigmatische neigt.
INLEIDING
Historische uitgangspunten:
De Spiltijd – Achsenzeit – Axial Age
In Jaspers' Kleine leerschool van het filosofisch denken (Bijleveld, Uitgeverij, oktober 1995) lezen we deze omschrijving van het begrip Spiltijd: “Het empirische beeld van de totale geschiedenis ziet er als volgt uit. Tienduizenden jaren of nog veel langer duurde de schriftloze prehistorie. Ongeveer zesduizend jaar geleden begon de gedocumenteerde geschiedenis. de eerste grote beschavingen, in Mesopotamië, Egypte, India, China, ontstonden, op de totale aarde gezien, op een door woestijnen onderbroken smalle strook land van de Atlantische tot de Stille Oceaan. Pas tussen 800 en 200 vóór Christus vonden in China, India, Iran, Palestina en Griekenland (niet in Mesopotamië en Egypte) - bijna onafhankelijk van elkaar - de geestelijke gebeurtenissen plaats die het bewustzijn gestalte gaven van waaruit wij ook nu nog leven. In die tijd werden de religieuze en filosofische grondvragen gesteld en de antwoorden gegeven die nog voor ons maatgevend zijn. Wij noemen deze tijd de spiltijd (Achsenzeit) van de wereldgeschiedenis”.
De pre-spiltijd en Spiltijd
….. - ± 900 v. Chr. Tienduizenden jaren of nog veel langer duurde de schriftloze prehistorie.
± 900 - ± 200 v. Chr. De Spiltijd / Achsenzeit.
± 200 v. Chr. – heden: het weer loslaten en gelijk ook voortborduren op de kenmerken van de Spiltijd. De westerse mensheid heeft de Spiltijd nooit overtroffen, wel steeds verschillend geïnterpreteerd.
Kenmerken van de Spiltijd:
Geen belangstelling voor doctrines of metafysica;
De blootlegging van de transcendente kern van de mens;
Deze kern is niet bovennatuurlijk;
Over dat waarover niets te zeggen valt zweeg men!
Nadruk op hoe je je gedraagt / moraal, niet op geloven;
Door doen kom je toch bij de transcendentie uit (N.B. de Thora doen).
De heilige rechten van de ander staan centraal;
Het geestelijk leven van de mens kwam in the picture.
Het loslaten van de kenmerken van de Spiltijd:
Waar de leer boven het leven, het credo boven de mens komt te staan zijn de inzichten van de Spiltijd losgelaten (vanaf Augustinus, enz.?). Einde 3de eeuw;
De herontdekking van de kernideeën van de Spiltijd, door:
Het rabbijnse Jodendom;
Het christendom;
De Islam.
De volkeren van de Spiltijd:
China: confucianisme en taoïsme;
India: hindoeïsme en boeddhisme;
Israel: monotheïsme;
Griekenland: filosofisch rationalisme
Namen zijn:
Boeddha, Confusius, Socrates, Plato, Jeremia, de mystici van de upanisaden, Menscius en Euripides.
Structuur van het boek
Het boek is op de volgende drieslag gebouwd:
….. - ± 900 v. Chr. de schriftloze prehistorie: Wat ging er aan de volkeren van de Spiltijd vooraf?
± 900 - ± 200 v. Chr.: Wat was de inhoudelijke verandering bij de volkeren van de Spiltijd.
± 200 v. Chr. – heden: Wat laten de volkeren van de Spiltijd naar ong. 200 v. Chr. Weer los?
Waarheen moeten we eigenlijk weer gaan?
Hoe gaan we het boek lezen?
Niet als boek over de geschiedenis van de volkeren van voor en na de Spiltijd;
Beeld krijgen van de religieuze wisseling van perspectief van de volkeren van voor en in de Spiltijd;
Beeld krijgen van de aard van de religieuze beleving van de Spiltijd;
Kijken naar wat de relatie tussen de wisselende religieuze posities en de historische situatie van de Spiltijdmens zegt over de mens zelf!
We gebruiken een schema van L. van der Burg om een systematische benadering van de vraag naar de mens en diens religie in/voor en na de Spiltijd te krijgen.
HOOFDSTUK 1
in China het confucianisme en taoïsme,
in India het hindoeïsme en boeddhisme,
in Israël het joodse monotheïsme,
in Griekenland het filosofisch rationalisme.
Het was de tijd van onder anderen Boeddha, Socrates, Confucius, de profeet Jeremia, Mencius en Euripides. DE VOLKEREN VAN DE SPILTIJD
(ca. 1600-900 c. Chr.)
Laatste bloei van de Spiltijd
Latere religieuze tradities als het rabbijnse jodendom, het christendom en de islam bouwen volgens Armstrong allemaal op voort op de geest van de Spiltijd. Het ontstaan van de islam in de zevende eeuw na Christus noemt ze “de laatste bloei van de Spiltijd”.
Een systematische aanpak van de te lezen hoofdstukken:
Via de matrix van religieuze grondvragen. Twee dimensies:
De oer- of grondvragen
De mens in diens verhoudingen / relaties ten opzichte van alles wat hem omringt.
De mens en de hem/haar omringende werkelijkheid
KERNWOORDEN / OERVRAGEN
DUIDING OF INTERPRETATIE
ONTSLUITING
ERVARING Identificatiemoment
De kennende mens
Confrontatiemoment Creativiteitsmoment
De gekende dingen, de Ander, de ander en het andere
Ontmoetingsmoment
Comments