İÇERİK Amaç Kapsam Yöntem Kullanıcı Gereksinimler Veri Gereksinimleri Senaryo Çalışmaları
Karar Destek Ne Değildir? - Yer seçim nedir, Karar destek, Mevcut sistem değerlendirmesi – desktop ürünlerinden farkı irdelenmeli Örnekler – Rize, 1 tane daha bul, Workshop Gereksinimler - Yöntem - Mevcut yöntemlerin tarifi, Bizim seçtiğimiz yöntem, Senaryo (Ana senaryo, 1 adet örnek alt senaryo) Veri - Değerlendirme - ‹#›
AMAÇ Havza (nehir havzaları) veya bölge (istatistiki bölgeler) bazında hazırlanan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planlarının yapımında; arazi kullanım kararlarının oluşturulmasına yardımcı olmak üzere günümüz CBS teknolojilerini kullanarak kullanıcılara analiz ve sentez çalışmalarını daha verimli yapmasına yardımcı olmaktır.
‹#›
KAPSAM Fiziksel Planlama Yapan tüm planlama disiplinlerine plan kararları almalarında yardımcı olmak ÖÇK DKMP AGM Planlama sürecinde ihtiyaç duyulan analiz verilerini hızlı bir şekilde toparlamak, Toparlanan veriler ile planlama çalışmaları gereği analizler (sentez paftası hazırlama, farklı verileri bir arada görebilme, uygun yer seçim, vb.) yapılmasına yardımcı olmak, Verilerin birbirleri ile ilişkilendirilmesinde de kolaylık sağlamak, Sonuç pafta hazırlamaya yardımcı olacak araçlar sunmak
YÖNTEM Esnek bir altyapı oluşturulması tüm planlama disiplinlerinin kullanabileceği Karar verme süreçlerini hızlandıran Yapılan çalışmaları rasyonel bir temele oturtan yöntemler sistemi tasarlanmıştır Birden fazla etkenin farklı ağırlıklarda değerlendirilerek analiz edilmesini sağlayan “Çoklu Kriterli Karar Analiz - MCDA” kullanılmasına karar verilmiştir.
YÖNTEM - MCDA MCDA için kullanılan bazı yöntemler bulunmaktadır. Bu yöntemlerden dünyada en yaygın olarak kullanılanlar incelenmiştir, bunlar; Simple Additive Weighting (SAW) Technique for Order Preference by Similarity to the Ideal Solution (TOPSIS) Elimination et Choice Translating Reality (ELECTRE) Analytical Hierarchy Process (AHP)
YÖNTEM - Analytical Hierarchy Process (AHP)
Kriterlerin belirlenmesi Kriterleri 2li olarak birbirleri ile değerlendirilmesi Karşılaştırma Matrisinin oluşturulması Kriterlerin Ağırlıklarının Hesaplanması Toplam skorun belirlenmesi
YÖNTEM İş Süreci
YÖNTEM – İş Süreci Sorunun / Problemin Belirlenmesi Proje Alanında Uygun Yerleşilebilir Alanlar nereler? Kullanılacak Veriler İçin Hazırlık Verilerin Belirlenmesi – Belirlenen problemin çözümü için gereken verilerin tespit edilmesi Proje sınırının kullanıcı tarafından belirlenmesi – Çalışma, plan yapılacak bölgenin sınırının işaretlenmesi Veri varlığının ortaya konulması – Sorunsal çözümünde kullanılacak verilerin veri kaynaklarında olup olmadığının sorgulanması ve kontrol edilmesi
YÖNTEM – İş Süreci Kullanılacak Veriler İçin Hazırlık Veri Gruplama – Tespit edilen veriler öncelikle 3 ana grup altında toplanmıştır. Analiz verileri Yerleşilemez – Sakıncalı Alan Verileri Yardımcı – Altlık Veriler Her gruba farklı bir analiz yaklaşımı belirlenmiştir. Bu gruplar arasında çapraz ilişkiler ve verilerin birden fazla grupta olma olasılığı değerlendirilmiştir. Veri Ön Çalışmaları – Veri Genelleştirilmesi (mesela orman, jeoloji, tarım verileri) Veri Özelleştirme Veri özelinde uzman değerlendirmesi sonucu veri üzerinde düzenleme (mesela jeoloji verileri) vb.
YÖNTEM – İş Süreci Kullanılacak Veriler İçin Hazırlık Kriterlerin Belirlenmesi – MCDA sürecinin işletildiği karar analizi süreçlerinde kullanılacak katmanları ifade etmektedir. Uygun yerleşilebilir alanların tespiti çalışması kapsamında aşağıda belirlenen gruplar altında veri katmanları incelenecektir. “Yerleşime Uygun Olmayan Alanlar” verisinin hazırlanması Suya İlişkin Koruma Alanları Özel Kanunlarla Planlama Yetkisi Verilen Alanlar Sakıncalı Alanlar Doğal ve Kültürel Koruma Alanları Mevcut Arazi Kullanımı Altlık Verilerin hazırlanması – Analizler süresince yardımcı olarak kullanılması istenen verilerdir. 3 ana grupta toplanmaktadır; Mevcut Arazi Kullanımı Plan Projeler Sözel Veriler
YÖNTEM – İş Süreci Yerleşime uygun olmayan alanların değerlendirme dışı bırakılması Tespit edilen Uygunsuz Alanlar Sakıncalı Alanlar Tehlikeli Alanlar çalışma alanından çıkarılır, bu alanlar yer seçim analizlerine girmez
YÖNTEM – İş Süreci Analiz Verilerinin Ağırlıklarının ve Öneminin Belirlenmesi Kriterlerin bir birine göre önemlerinin belirlenmesi
YÖNTEM – İş Süreci Analiz verilerinin ağırlıklarının ve öneminin belirlenmesi Verilerin normalize edilmesi – Elimizdeki verileri bir arada işleyebilmemiz için; katmanların özniteliklerinin aynı türden olması gerekir. Gelen verilerin öznitelikler açısından (öznitelik âdeti, sayısal olması veya metin olması gibi) farklılıklar göstereceğinden dolayı tüm analiz çalışmasında kullanılacak, öznitelikler için sayısal olarak maksimum ve minimum değerler (0 – 1 veya 0 – 100 gibi) tanımlanmalı ve bu değerler özniteliklerin sorun çözümünde ki önemine göre onlara dağıtılmalıdır. Böylelikle veriler normalize edilmiş ve birbirleri ile çakıştırılabilecek duruma gelmiş olacaktır. Analiz programının çalıştırılması
YÖNTEM – İş Süreci Uygun yerlerin belirlenmesi Analiz programının ürettiği sonuç üzerinden kullanıcı değerlendirme yapar. Değerlendirme sonucu kullanıcı sonucu yetersiz bulur ise; Analiz girdileri Kriterler Ağırlıkları Birbirlerine göre önemleri Yerleşilemez – sakıncalı alanlar verileri değiştirilerek, ilgili aşamaya geri dönerek sistem tekrar işletilir. Seçilen alanların sisteme kaydedilmesi ve raporlanması Uygun alanlar plan kararı olarak sisteme işlenir Bu kararı almaya yardımcı bilgiler raporlanarak sistemde meta bilgileri tutulur
KULLANICI GEREKSİNİMLERİ Sistem çoklu kriterli karar destek analizi (MCDA) yapabilmelidir. şablon dosya seçimi yapabilmelidir. Kullanıcı tanımlı şablonlar oluşturulabilmelidir. Analiz katmanları için önem derecesi belirlenebilmelidir. Analiz katmanları için her bir verinin kendi içerisinde özniteliklerine ağırlık verilebilmelidir. Analiz sırasında verilen ağırlıkların ve önemlerin tutarlılıkları kontrol edilebilmelidir. Analiz çalışması kullanıcı tanımlı sınırlar içerisinde yapılabilmelidir. Her bir öznitelik için normalize değerleri (0-1 veya 0-100 arası gibi) girilebilmelidir Yapılan analiz sonucu alternatif alanlar çizilebilmelidir. Alternatif alanlara ait istatistiksel bir rapor oluşturulabilmelidir.
KULLANICI GEREKSİNİMLERİ Kullanıcı analiz çalışması yapacağı alanı belirleyebilmelidir. Diğer kaynaklardan temin edilen ve sistem içerisinde üretilen coğrafi bilgiler, çalışma esnasında görüntülenebilmelidir. Harita üzerinde kullanıcı gezinti yapabilmeli Sözel ve mekânsal sorgulamalar yapabilmelidir. Sistemde kullanılan verilerine tampon tanımlanabilmelidir. Tanımlanan tamponlar ayrı bir veri olarak saklanabilmeli Seçilen proje bölgesi ile ilgili sözel bilgiler görüntülenebilmelidir. Daha önceden sisteme tanımlanmış sözel bilgi ve belgeler istenildiğinde kullanıcı tarafından görüntülenebilmelidir. Kullanıcı çalışma bölgesi ile ilgili sisteme belge ekleyebilmelidir.
KULLANICI GEREKSİNİMLERİ Kullanıcı tanımlı paftalar hazırlanabilmelidir. Sistemde bulunan veri katmanlarını kullanarak görsel paftalar oluşturulabilmelidir. Şablon pafta dosyaları oluşturulabilmelidir. Şablon dosya içerisinde pafta başlığına, lejant bölümüne, ölçeğine, haritasına ve plan notlarına ait meta bilgilerini ve gösterimlerini saklayabilmelidir. Önceden tanımlanmış şablon dosyalar seçilebilmelidir. Lejant oluşturulabilmeli Farklı sektördeki veri gruplarını bir arada gösteren sentez paftası hazırlayabilmelidir (ulaşım, enerji, altyapı vb.).
KULLANICI GEREKSİNİMLERİ Sistemde bulunan vektör veriler ile çalışma yapılabilmelidir. Mevcut altlık veriler içerisinden seçilen objeler plan kararı olarak sisteme kayıt edilebilmelidir. Mevcut altlık veriler içerisinden seçilen objeler pafta oluşturmak için sisteme bir katman olarak eklenebilmelidir. Veriler üzerinde genelleme yapılabilmelidir. Genelleme yapılan veriler istenirse ayrı bir katman olarak saklanabilmeli ve çağırılabilmelidir. Genelleme yapılan veriler içerisinde obje seçimleri yapılarak plan kararı olarak kaydedilebilmelidir
KULLANICI GEREKSİNİMLERİ Yapılan çalışmalar esnasında kullanıcı çalışma ekranı üzerinden sayısallaştırma yaparak yeni veriler üretebilmelidir. Mevcut veri üzerinde düzenleme yapabilmelidir. Yapılan analiz sonucu oluşan harita üzerinden uygun alanlar kullanıcı tarafından çizilebilmelidir. Sayısallaştırılan bu alanlar için öznitelik bilgileri girilebilmelidir. Bu alanlar sistemde gerek plan kararı olarak gerekse de ayrı bir katman olarak saklanabilmelidir Sayısallaştırılan veriler, gerektiğinde analiz çalışmalarında kullanabilmelidir Plan kararı olarak oluşturulmuş veriler için; karar durumu hangi fonksiyona ait olduğu, karar bilgisi, kaynağı gibi bilgiler girilebilmelidir. Sayısallaştırılan veriler sistem içerisinde saklanabilmelidir.
Comments