Gangur kreppunnar núna, eðli hennar líkleg næstu skref, undirliggjandi vandi, hvað þarf að gerast til að úr greiðist Viðbrögð við kreppunni 2008, Basel III, CRD IV, verðbólgumarkmið með þjóðhagsvarúð, ýmislegt (innst.trygg, lánshæfismatsfyritæki, reglur um upplausn fjármálafyrirtækja, afleiður (CDS og skortsala), alþjóðagjaldþrotareglur etc) Viðbrögð við kreppu evrukreppunni núna, ríkisfjármálareglur, ríkisskuldareglur, ríkisfjármálabandalag í evrópu, eða skýrar reglur um þrot einstakra evruríkja. Nýtt mat á kröfum á ríkissjóði í Baselreglum. Mun þetta duga til að forða öðru áfalli síðar? Er hægt að búa til tvískipt fjármálakerfi sem sinnir annars vegar grunnþörfum og hins vegar kerfi sem gerir allt annað. Grunnkerfið væri áhættuminna og tryggt af innstæðutryggingasjóði og ef til ríki?
Samfelld fjármálakreppa
Fyrsta umferð 2007 – 2008, eignabólur springa í USA, Írlandi, UK og Íslandi – vandi fjármálafyrirtækja færist yfir á opinbera aðila Önnur umferð 2011, ríkissjóðir suðurjaðarríkja evrusvæðið of skuldsett, þolir ekki hærri áhættuálög á vexti – vandi ríkissjóða veldur vanda banka – vandi banka getur orðið að vanda ríkissjóða Næsta umferð? USA, Kína Japan? Erfitt virðist að forða alvarlegum áframhaldandi efnahagserfiðleikum af skuldavandanum
Leiðir út úr skuldavanda
Aðhald í rekstri Nauðasamningar eða gjaldþrot – afskrift skulda – smitáhrif á fjármálafyrirtæki og önnur lönd Báðir þessir kostir valda neikvæðum áhrifum á hagvöxt Rýrnun skulda með verðbólgu Orðið freistandi að skoða þriðja kostinn Stangast á við kennisetningar um lága verðbólgu
Undirliggjandi vandi
Of mikil skuldsetning, ýmist heimila, fyrirtækja, sveitarfélaga eða ríkissjóða Ástæður - langvarandi hagsvaxtarskeið Framlengt aftur og aftur með lágvaxtastefnu Mikið framboð lánsfjárs í heiminum Uppbygging lífeyrissjóðakerfa Ónóg (heft) eftirspurn í Kína – mikill viðskiptaafgangur Nýlegar fjármálaafurðir flytja og dreifa áhættu um allan heim Áhætta verður vanmetin þegar hagvaxtarskeið eru löng Afleiðingin verður eignabóla
Viðbrögð – taka 1
Þau viðbrögð sem komin eru fram eru fyrst og fremst við þeim brestum sem komu í ljós 2008 Nýjar eiginfjárreglur – endurbættar til að taka á veikleikum. Bætt við regluverkið ákvæðum um gírun og lausafé (=Basel III og CRD IV) Verðbólgumarkmið, þ.e. peningamálastjórnina á að endurbæta með þjóðhagsvarúðartækjum (macro prudential tools) Ýmislegt annað er í deiglunni: Innlánatryggingar, lánshæfismöt, reglur um upplausn/endurskipulagningu fjármálafyrirtækja, alþjóðlegar reglur um gjaldþrot, nýjar reglur um stjórnarhætti, viðbótareiginfjárkröfur á kerfislega mikilvæg fjármálafyrirtæki (SIFI) Umræður mörg fleiri atriði, svo sem skortsölu á skuldabréf og “naktar skuldatryggingar”. Engin samstaða um þau mál enn sem komið er
Hraðsoðið mat á Viðbrögðum 1
Margar af breytingum (eiginfjárkrafa fjármálafyrirtækja + þjóðhagsvarúð) sem fyrirhugaðar eru byggja á mati á stöðu hagsveiflu og eignaverða út frá “miðgildi”. Erfitt í framkvæmd Í heild eru eiginfjárkröfur á fjármálafyrirtæki þyngdar verulegu (hærri krafa, þrengri skilgreining á eigið fé) – óhugsandi að innleiða þessar kröfur núna - áformað að byrja 2013 og áfangar fram til 2018 Gera bankastarfsemi mun dýrari Spurning hvort innleiðing kemst nokkurn tímann á lokapunkt? Lausafjárreglur (að mínu mati ófullnægjandi) - of mikið sniðnar að núverandi lausafjárstöðu Innlánstryggingakerfið of lítið (3,5% af innlánum) – ekki samevrópskt Ekki tekið á þáttum sem valda óstöugleika svo sem skortsölu á skuldabréfum og “nöktum” skuldatryggingum
Viðbrögð við skuldakreppu ESB ríkja
Þrír kostir Nánara samstarf í ríkisfjármál – fiscal union til að styðja myntsamstarfið Ólíklegt Skýrari reglur um hvernig staðið yrði að greiðsluþroti aðildarríkja og nauðasamningum Endurskilgreina þarf þann forgang sem lán til ríkissjóða hafa í Basel leiðbeiningum Önnur atrenna verði gerð að því að skilgreina ríkisfjármálareglur og skuldahámörk ríkissjóða á evrusvæðinu Núverandi skuldakreppa hefur a.m.k þann kost að gera alveg skýrt að myntsamstarfið er ekki fjármálabandalag Greiðslufallsáhætta einstakra aðildarríkja er mismunandi
Mun þetta virka?
Ólíklegt Bætt hagstjórn lengir uppsveiflur og grynnkar niðursveiflur Nauðsynleg, regluleg hreinsun efnahagsreikninga á sér ekki stað Fjármálakerfið mun finna leiðir til að auka gírun á ný Eina huggunin er að stórar leiðréttingar eins og sú sem nú er í gangi verða með löngu millibili
Aðrar vangaveltur
Ýmislegt annað er til umræðu sem ekki hefur fengið brautargengi Leit að einhvers konar tvískiptu fjármálakerfi Grunnkerfi sem annast greiðslumiðlun og miðlar hefðbundnum inn- og útlánum Þetta kerfi væri tryggt með regluverki, innstæðutryggingakerfi og opinberum stuðningi ef í nauðir ræki Áhættusamara kerfi, sumir hafa kallað það spákaupmennskukerfið – án ábyrgðar og ríkisstuðnings Vandinn við þessi leið er að áhættan sem nú er glímt við, er eins og oftast í grunnkerfinu. Undirliggjandi vandinn er of mikil útlán
Viðskiptabankar - fjárfestingabankar
Reynt hefur verið að þröngva þessari hugmynd í skiptinguna viðskiptabanki – fjárfestingabanki Sú aðgreining hefði ekki hjálpað til að forða núverandi kreppu Byggt á aflögðum lagaákvæðum frá USA Glass/ Stiegal frá því í kreppunni miklu Fjárfestingabankastarfsemi þar skilgreind sem útgáfa markaðsverðbréfa fyrir viðskiptavini Lögin sett vegna “neytendaverndar” Bankar að flyta fyrirtækjaskuldir yfir í markaðsverðbréf til að velta af sér áhættu Varð að stórmáli í kreppunni miklu í USA en var í raun aldrei neinn verulegur orsakavaldur
Samandregið
Alþjóðleg viðbrögð við fjármálakreppunni miðast að því að endurbæta núverandi regluverk – ekki stokka upp skipulag á fjármagnsmarkaði Hætta virðist á því að endurbætur á regluverki gangi of langt – verði of íþyngjandi Þá eru nýjar reglur í of miklum mæli byggðar á því að hægt verði á hverjum tíma að meta hvort hagsveiflan eða eignaverð eru að ofrísa Slíkt mat er ekki auðvelt eins og dæmin sanna Litlar líkur eru á því að núverandi endurbætur á regluverki forði fjármálaáföllum til lengri tíma Ekki sér fyrir endann á núverandi kreppu og vaxandi hætta er á að vandinn breiðist frá Evrópu til skuldsettra ríkja svo sem USA og Japan Miklar líkur eru á því að afleiðingar skuldaofþenslunnar verði langt skeið lítils hagvaxtar meðan efnahagsreikningar ríkja, heimila og fyrirtækja verða dregnir saman
Comments