Durum 1: Analyiz Periyodu = Proje ÖmürleriHer bir proje için bugünkü değeri hesapla $450 $600 $500 $1,400 $2,075 $2,110 0 $1,000 $4,000 A B PW (10%) = $283
PW (10%) = $579 A B B’yi seç
İKT 321 Mühendislik Ekonomisi Karşılıklı Ayrık Projelerin Değerlendirilmesi (Chapter 7) TOBB ETÜ
Dr. Bülent Gümüş http://bgumus.etu.edu.tr Ofis: 138 Tel: 292 4261
Karşılıklı Ayrık Projeler (Mutually Exclusive Projects)
Analiz Periyodu (analysis or study period or planning horizon)
Yatırımın ekonomik etkilerinin inceleneceği zamanın uzunluğu
İstenen Servis Periyodu (required service period)
Bir yatırımın veya makinenin servisine ihtiyaç duyulan süre
Prensip: Projeler aynı zaman periyodu için karşılaştırılmalıdır.
Temel kural: Eğer istenen servis süresi verilmiş ise, analiz periyodu servis süresi olmalıdır.
Karşılıklı Ayrık Projeler
Gelir Projeleri (Revenue Projects): Projenin gelirin seçilecek alternatife bağlı olduğu projeler.
İki ayrı TV modeli
Hizmet/Servis Projeleri (Service Projects): Projenin gelirinin alternatife bağlı olmadığı projeler, ancak proje maliyeti değişebilir.
Enerji santrali projesi: hidroelektrik, nükleer
Analiz Periyodunun Seçimi
Sonlu İstenen servis
periyodu Sonsuz Analiz = İstenen
periyodu servis
periyodu Projenin
Tekrarı
Mümkün Projenin
Tekrarı yok Analiz periyodu
eşittir
project ömürü Analiz periyodu = grupta
en uzun ömürlü
proje Analiz periyodu = proje
ömürlerinin en küçük
ortak katı Analiz periyodu =
proje ömürlerinden biri Analiz periyodu
küçüktür
Proje ömürü Analiz periyodu
daha uzun
Proje ömrü Durum 1 Durum 2 Durum 3 Durum 4
Durum 1: Analyiz Periyodu = Proje Ömürleri
Her bir proje için bugünkü değeri hesapla $450 $600 $500 $1,400 $2,075 $2,110 0 $1,000 $4,000 A B PW (10%) = $283
PW (10%) = $579 A B B’yi seç
Farklı yatırım seviyeleri gerektiren projelerin karşılaştırılması.
$1,000 $450 $600 $500 Proje A $1,000 $600 $500 $450
$3,000 3,993 $4,000 $1,400 $2,075 $2,110 Proje B Değiştirilen
Proje A PW(10%)B = $579 Yatırımın bu kısmı
%10 faiz oranı ile
değerlendirilsin. Kullanılmayan fonlar MARR ile değerlendirilsin.
Durum 2: Proje Ömürleri > Analiz Periyodu
İstenen servis süresinin sonundaki hurda değerini (salvage value) tahmin et.
Her bir projenin istenen servis süresi zarfındaki Net Bugünkü Değerini hesapla.
Durum 2: Proje Ömürleri > Analiz Periyodu
Örnek (5.11): Bir iş için 2 değişik alternatif var. İşin süresi 2 yıl ancak birinci alternatifin ömrü 3, ikinci alternatifin ömrü 6 yıl. Analiz periyodumuz 2 yıl olduğu için her bir alternatif için analiz periyodu sonundaki hurda değerlerini (salvage value) tahmin ediyoruz ve net bugünkü değer analizimizi buna göre yapıyoruz.
Durum 2: Proje Ömürleri > Analiz Periyodu
Durum 3: Analiz Periyodu > Proje Ömürleri
İstenen servis süresine eşit veya bu süreyi aşan yerine geçen projeler (replacement projects) hazırla.
Eldeki projenin ömrü bittikten sonra gerekli servis süresinin bitimine kadar veya bu süreyi geçecek şekilde işi görecek projeler (replacement projects) hazırlanması gerekir.
En basiti eldeki projenin tekrarı olabilir, veya yeni teknoloji veya alternatiflerin çıkacağı tahmin edilip ona göre projeler geliştirilebilir.
İlk projenin ömrünün bitmesine yakın planlar güncellenmelidir.
Her bir projenin Bugünkü Değerini istenen servis süresi için hesapla.
Durum 3: Analiz Periyodu > Proje Ömürleri
Örnek (7.12): Şirketin hedeflediği analiz/servis süresi 5 yıl ancak elde olan proje alternatiflerinin ömrü 3 ve 4 yıl. Bu durumda firma proje ömürleri bittikten sonra hizmeti sürdürebilmek için yeni makineler almak yerine kiralamayı planlamakta ve her bir yıl için kira + operasyon masraflarını plana koymaktadır.
Durum 3: Analiz Periyodu > Proje Ömürleri
Çözüm (7.12):
Durum 3: Analiz Periyodu > Proje Ömürleri
Eğer hizmet projelerinde analiz periyodu alternatiflerden birisine eşit ve diğerlerinden uzun ise ve yatırım bir kere yapılacak ise, kısa olan proje alternatifi için analiz periyodunu dolduracak şekilde yeni proje geliştirilmez.
Durum 4: Analiz Periyodu Belirli Değil
Eğer analiz periyodu belirli değil ve projeler farklı ömürlere sahip ise analiz periyodunu ortak hizmet periyodu (common service period) temel alınarak hesaplanır.
Proje Tekrarlanması Mümkün / Sonsuz Hayat
Proje ömürlerinin en küçük ortak katını kullan.
Eğer en küçük ortak kat çok uzun süre ise o zaman projelerden en uzun ömürlüsünü temel alabiliriz.
Durum 4: Analiz Periyodu Belirli Değil
Örnek (7.14): Örnek 7.2 deki 3 ve 4 senelik proje alternatiflerini analiz süresinin belli olmadığı durum için değerlendirelim. Her iki alternatifi de yakın gelecekte aynı değerlerle kullanabileceğimizi kabul edelim.
Durum 4: Analiz Periyodu Belirli Değil
Çözüm (7.14):
Özet
Net Bugünkü Değer analizi bütün nakit akışlarını bugüne taşıyıp eşdeğerini bulduğumuz bir analiz metodudur.
MARR firmanın her an borç alabileceği veya kazanabileceği getiri oranıdır.
Net Bugünkü Değer analizi için MARR kullanılır.
Gelir-giderin olduğu projelerde PW > 0 istenir
Sadece gider olan projelerde min(PW) seçilir.
Net Gelecek Değer (Net Future Worth) ve Sermaye Eşdeğeri (Capitalized Equivalent Worth) teknikleri Net Bugünkü Değer analizinin varyasyonlarıdır.
Sermaye Eşdeğeri, ömrü uzun olan projeler için hesaplanır.
Özet - II
Karşılıklı Ayrık, projelerin hepsinin aynı amaca hizmet etmesi ve birisi seçildiği taktirde diğerlerinin reddedilmesi demektir.
Gelir Projeleri, gelirin seçilen projeye bağlı olması demektir.
Hizmet Projeleri, gelirin proje seçimine bağlı olmaması ancak maliyetin değişmesi demektir.
Analiz periyodu, projelerin ekonomik etkilerinin incelendiği zaman periyodudur.
Gerekli Hizmet/Servis Periyodu, projenin hizmetine ihtiyaç duyulduğu zaman periyodudur.
Analiz periyodu, gerekli hizmet periyodunu kapsaması gereklidir.
Comments