Can ve mal kayıplarına neden olan doğa olaylarına Doğal Afet denir Doğal olayların afete dönüşmesinde Yeryüzü şekilleri Jeolojik yapı İklim özellikleri İnsan faktörü etkilidir
Doğal afetlerin neden olduğu can ve mal kayıpları(1991-2000
Kıtalar Afet Sayısı Ölü Sayısı Tahmin edilen toplam kayıp ( milyar dolar ) Afrika 804 38 078 2.3 Amerika 1 057 78 041 212.9 Asya 2 035 598 290 403.5 Avrupa 664 34 495 179.3 Okyanus 143 3 617 11.8
Doğal afetlerin neler olabileceğini düşünün.
Jeolojik(Yerin Yapısı ile İlgili) Afetler a.Deprem b.Heyelan c.Volkanik püskürme vb. İsterseniz düşündüklerimizi maddeler halinde sınıflandıralım: Meteorolojik Kökenli Afetler a.Sel b.Çığ c.Fırtına d.Kuraklık e.Orman Yangını vb.
Doğal afetler oluşum hızlarına göre
Yavaş Gelişen Doğal Afetler a.Kuraklık b.Erozyon c.Çölleşme vb. Hızlı Gelişen Doğal Afetler a.Deprem b.Çığ c.Heyelan d.Volkanik püskürme vb.
Afetlerin Zararı Değişebilir mi?
Doğal afetler bütünüyle engellenemez; an-cak alınacak tedbirlerle hasarları azaltılabi-lir Aynı şiddetteki bir depremin gelişmiş ülke-lerde neden olduğu can ve mal kayıpları daha azdır
Afetlerin Zararı Değişebilir mi?
Tarih Yer Büyüklüğü Ölü Sayısı 26.12.2003 İran 6.6 31 000 15.06.2004 Amerika 7.2 56 08.10.2005 Pakistan 7.6 80 300 16.08.2005 Japonya 7.2 0
Şimdi de Doğal Afetlerin Ülkemizdeki Etkilerini İnceleyelim.
Ülkemizde doğa olaylarının afete dönüşmesinde jeolojik,jeomorfolojik ve meteorolojik olayların etkisi vardır. Ancak bunların etkisinin fazla olmasında, insanların yapmış olduğu yanlış uygulamalar etkili olmaktadır. Mesela plansız kentleşme, yerli olmayan tabakalara (alüvyonlu arazilere) konutlar yapılması, kalitesiz yapı malzemesi kullanma vb. uygulamalar bunların başta gelenleridir.
DEPREM ÜLKESİ TÜRKİYE
Türkiye Dünya’nın en önemli deprem kuşaklarından biri olan Alp-Himalaya kuşağı üzerinde yer almaktadır. Bu nedenle çok sayıda kırıklarla parçalanmış olan Anadolu geçmişte çok şiddetli ve yıkıcı depremler yaşamış ve bugün de yıkıcı depremler yaşamaktadır. Anadolu Avrasya-Afrika-Arap levhaları arasında sıkışmış olmasından dolayı, üzerinde pek çok fay hattı oluşmuştur.Bunların en önemlileri; Kuzey Anadolu Fay Kuşağı,Doğu Anadolu Fay Kuşağı,Batı Anadolu Horst-Graben sistemidir.
Kuzey Anadolu Fay Kuşağı:Yurdumuzdaki depremlerin en yıkıcıları bu kuşakta meydana gelmektedir. Örneğin 1939 Erzincan depremi(Şiddet:7,9 Ölü Sayısı:32962) 1999 Marmara depremi(Şiddet:7.4, Ölü Sayısı:17127)Kaynak:Belge.net Batı Anadolu Horst-Graben Sistemi:Özellikle Ege Bölgesinde meydana gelen depremlere bu sistem sebep olmaktadır. Örnek:1995 Dinar depremi(Şiddet:6.0 Ölü sayısı:96) Kaynak:Belge.net Doğu Anadolu Fay Sistemi:Ülkemizdeki uzunluğunun 400 km olduğu bu fay sistemi üzerinde önemli depremler meydana gelmiştir. Örnek:2003 Bingöl depremi(Şiddet:6.4 Ölü Sayısı:176) Kaynak:Belge.net Bunun dışında burda isimleri olmayan daha küçük fay sistemleri de vardır.
Hangi illerimiz 1. derece deprem kuşağındadır? Hangi illerimiz 2.derece deprem kuşağındadır? 1.Derece deprem kuşağında yer alan büyük şehirlerimizi sıralayın. Deprem riskinin en az olduğu yerleri sıralayın.
Ülkemizde 1970-2004 arası yaşanan büyük depremler
DEPREMİN YIKICI ETKİLERİNE ÖRNEKLER
Alüvyonal arazilerde (tektonik ova tabanları ve deltalarda) yapılan binalar sağlam dahi olsa, depremde bu şekilde yan yatmaktadır.Buna zemin sıvılaşması denilen bir olay sebep olmaktadır.
Yan tarafta görmüş olduğunuz binada bir çatlak dahi yok iken neden yan yatmış olabilir? Türkiye ve Japonya’yı depremsellik ve etkileri açısından karşılaştırınız.
Sonuç olarak ülkemiz büyük depremlerin her an yaşanabileceği bir coğrafya üzerinde bulunmaktadır.
Deprem engellenemezse de, etkilerini akılla ve bilimle azaltmak mümkündür.(Japonya’nın yaptığı gibi) Dolayısıyla çocuğundan yaşlısına kadar deprem konusunda bilinçlenilmelidir. Bilim adamları deprem için tarih belirleyerek halkı panikletmektense, depremin etkisini azaltmak için neler yapılabileceği konusunda araştırmalar yaparak bu araştırmalarını halkla paylaşmalıdır. Sağlam yapılı araziler dışında şehirler kurulmamalı, Sağlam binalar yapılarak depremin etkisi azaltılmalıdır. Deprem esnasında neler yapılabileceği önceden belirlenmelidir.
SELLER VE TAŞKINLAR
Ülkemizde depremlerden sonra en fazla can ve mal kaybının yaşandığı doğal afet sel ve taşkınlardır. Önemli hava cephe sistemlerinin mücadele alanına giren ülkemiz bazen aşırı yağışlara maruz kalabilmektedir. Yükselti,eğim,bakı gibi özellikler ve drenaj sisteminin özellikleri, bitki örtüsü, ve arazinin kullanımı gibi faktörlerin etkisi ile seller ve taşkınlar oluşmakta-dır.
ÜLKEMİZDE SELLERİN FAZLACA GÖZÜKMESİNİN SEBEPLERİ
Akarsu yataklarının su akışını engelleyecek şekilde kullanılması Sel ve taşkın riski olan yerlerde yerleşim açılması(İstanbul’da Sarıyer’deki bazı kesimler ve Alibeyköy gibi) Kuru dere yataklarının yol yapımı için doldurulması Akarsu vadilerinin daraltılması veya bu yatakların çöp ve molozla doldurulması Suyun dengeli bir şekilde drenajını sağlayan bitki örtüsünün tahribi Şehirlerdeki alt yapı eksiklikleri
Ülkemizde sellerle ilgili basından bir haber… SELLER Türkiye'de doğal bitki örtüsünün tahribatı, çarpık şehirleşme, sel ve dere yataklarındaki yapılaşma yüzünden sel ve taşkın olaylarına da sıkça rastlanıyor. İklimlerle ilgili değişimler de sellerin nedenleri arasında yer alıyor. Yıllık yağış ortalamasındaki düşüşe rağmen yağış rejimindeki sapmalar, zaman zaman aşırı yağışlara ve bunun sonucunda sel felaketlerine yol açıyor. 1955-2002 yılları arasında 1.235 kişinin ölümüne ve 61 bin konutun ağır hasar görmesine neden olan 1.308 sel felaketi meydana geldi. Bu dönem içinde İzmir, Bartın, Hatay, Gaziantep ve Trabzon'da meydana gelen seller, 100 milyon doların üzerine kayıp yarattı. 1995'de İzmir'de, 1998'de Batı Karadeniz'de meydana gelen sellerin her birindeki kayıp 1 milyar dolar düzeyinde oldu. 1955-1995 yıllarında sel afetinden kaynaklanan zarar miktarı yıllık ortalama 61 trilyon lirayı buldu. Hürriyet
Alt taraftaki resimdeki durumun sebepleri sizce ne olabilir?
Küresel ısınmanın etkisi ile iklimde çok büyük farklılıklar yaşanmaktadır. Aynı ülke sınırları içinde dahi iklimde çok keskin farklılıklar oluşmaktadır. 2007’de Türkiye, haberde de görüldüğü gibi bu durumun etkisini yaşamıştır Bangladeş’i, bulunduğu coğrafyanın özelliklerini de düşünerek sel ve taşkın açısından değerlendiriniz.
KÜTLE HAREKETLERİ Kütle hareketi, çeşitli nedenlerden dolayı yamaç dengesinin bozulması ile birlikte arazinin bir bölümünün yer çekiminin etkisi ile yer değiştirmesidir. Heyelan, kaya düşmesi,kayma,akma ve sürünme kütle hareketlerinden bazılarıdır.
Comments