|
|
Konu #2 Dünya Ticaretine Genel Bakış
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Önizleme A.B.D.’nin en büyük ticaret ortakları
Yer Çekimi Modeli:
Ekonomik büyüklüğün ticarete etkisi
Mesafe ve ticareti etkileyen diğer faktörler
Sınırlar ve ticari antlaşmalar
Globalleşme: geçmişten günümüze
Ticaretin değişen bileşimi
Servis Hizmetlerini Dış Tedariği (outsourcing)
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Kim Kiminle Ticaret Yapıyor? A.B.D.’nin 2005 yılındaki en büyük 5 ticaret ortağı Kanada, Çin, Meksika, Japonya ve Almanya.
2005 yılında A.B.D.’den Kanada’ya yapılan toplam ithalat ve ihracat yaklaşık $500 milyar dolar.
2005 yılında A.B.D.’nin en büyük 10 ticaret ortağı A.B.D.’nin toplam ticaretinin %56’sını oluşturdu.
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Şekil 2-1: A.B.D.’nin En Büyük Ortaklarıyla olan Toplam Ticareti, 2006 Kaynak: A.B.D. Ticaret Departmanı
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Büyüklük Önemlidir: Yer Çekimi Modeli A.B.D.’nin 2005 yılındaki en büyük 10 ticaret ortağının 3’ü aynı zamanda Avrupa’nın da en büyük ilk 3 ekonomisiydi: Almanya, İngiltere ve Fransa.
Bu ülkeler Avrupa’daki en büyük Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH)’ya sahip.
GSYİH (gross domestic product (GDP) ) bir ülkede üretilen ürün ve servislerin değerini ölçer.
Neden A.B.D. diğer Avrupa ülkeleri ile değil de en çok bu Avrupa ülkeleri ile ticaret yapıyor?
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Büyüklük Önemlidir: Yer Çekimi Modeli (devam) Aslında, bir ekonominin büyüklüğü direkt olarak ithalat ve ihracat miktarıyla ilişkilidir.
Daha büyük ekonomiler daha çok ürün ve servis üretirler, böylece ihracat pazarında satacakları da daha çoktur.
Daha büyük ekonomiler sattıkları ürün ve servislerden daha çok gelir elde ederler, böylece insanlar daha çok ithal ürün alabiliriler.
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Şekil 2-2: Avrupa Ekonomilerinin Büyüklüğü ve A.B.D. ile Ticaret Miktarları Kaynak: A.B.D. Ticaret Departmanı, Avrupa Komisyonu
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Yer Çekimi Modeli Büyüklük dışında ticarete etki eden etmenler:
Pazarlar arasındaki mesafe taşıma masraflarını ve bundan dolayı da ithalat ve ihracat masrafını etkiler.
Mesafe, ticareti etkileyen kişisel kontak ve iletişimi de etkileyebilir.
Kültürel Yakınlık: eğer iki ülkenin kültürel bağları var ise, büyük ihtimalle güçlü ekonomik bağları da vardır.
Coğrafya: okyanus limanları ve dağ gibi doğal engellerin olmaması taşıma ve ticareti kolaylaştırır.
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Yer Çekimi Modeli (devam) Uluslararası şirketler: farklı milletler arasında yayılmış olan şirketler bölümleri arasında birçok ürün ithal ve ihracatı yaparlar.
Sınırlar: Sınırları geçmenin zaman ve muhtemelen gümrük vergisi (tariff) gibi masrafları içeren formaliteleri vardır.
Bu tür örtülü ve aleni masraflar ticareti azaltır.
Sınırların olması, ticareti daha da engelleyebilen farklı dillerin (bkz 2) ve para birimlerinin varlığını da işaret eder.
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Yer Çekimi Modeli (devam) Temel haliyle, yer çekimi modeli aşağıdaki şekilde ticaret için sadece büyüklük ve mesafenin önemli olduğunu var sayar:
Tij = A * Yi * Yj /Dij
Tij ülke i ve ülke j arasındaki ticaret miktarı
A sabit
Yi : i ülkesinin GSYİH’sı
Yj : j ülkesinin GSYİH’sı
Dij : i ve j ülkeleri arasındaki mesafe
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Yer Çekimi Modeli (devam) Biraz daha genel haliyle, çoğunlukla kullanılan yer çekimi modeli:
Tij = A x Yia x Yjb /Dijc
a, b, ve c 1 den farklı olabilir.
Şaşırtıcı bir şekilde, yer çekimi modeli gerçek ticaret akışlarını oldukça iyi tahmin eder, yukarıda A.B.D-E.U. ticaret akışlarını gösteren şekilde olduğu gibi.
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Mesafe ve Sınırlar Mesafenin etkileriyle ilgili yer çekimi modeli tahminlerine göre ülkeler arasındaki mesafede%1’lik bir artış ticaret miktarında %0.7 ile %1 arasında bir düşüşle ilişkilendiriliyor.
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Mesafe ve Sınırlar (devam) Mesafeden başka, sınırlar da ticaret için gereken masraf ve zamanı arttırır.
Ülkeler arasındaki ticari antlaşmalar sınırları geçmek için gereken formalite ve gümrük vergilerini düşürmeyi, ve böylece ticareti arttırmayı hedefliyor.
Yer çekimi modeli ticari antlaşmaların ticarete etkisini değerlendirebilir: Bir ticari antlaşma ortaklar arasında, GSYİH ve aralarındaki mesafeye göre tahmin edilen ticaret miktarına göre belirgin bir ticaret artışına sebep oldu mu?
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Mesafe ve Sınırlar (devam) A.B.D., Meksika ve Kanada ile 1994 yılında serbest ticaret antlaşması, Kuzey Amerika Serbest Ticaret Antlaşması’nı (North American Free Trade Agreement) (NAFTA) imzaladı.
NAFTA’dan ve Meksika ile Kanada’nın A.B.D.’ye yakınlığından dolayı, A.B.D.’nin kuzey ve güney komşularıyla GSYİH’ya oranla ticareti A.B.D.’nin Avrupa ülkeleri ile arasındaki ticaretten daha büyük.
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Şekil 2-3: Ekonomik Büyüklük ve A.B.D. İle Ticaret Kaynak: A.B.D. Ticaret Departmanı, Avrupa Komisyonu
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Mesafe ve Sınırlar (devam) Ancak A.B.D. ve Kanada arasındaki serbest ticaret antlaşmasına rağmen, aynı dilli kullanan, bu iki ülke arasındaki sınır yine de ticarette bir azalmayla ilişkili gözüküyor.
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Şekil 2-4: British Columbia ile Ticaret yapan Kanada ve A.B.D. Eyaletleri
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Tablo 2-3: British Columbia ile Ticaret, GSYİH yüzdesi olarak, 1996
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Dünya Küçüldü mü? Mesafenin ticarete negatif etkisi yer çekimi modeline göre kayda değerdir, ancak zamanla modern taşıma ve iletişim ile bu etki giderek azalmıştır.
Tekerlekler, yelkenler, pusulalar, demir yolları, telgraf, buhar gücü, arabalar, telefonlar, uçaklar, bilgisayarlar, faks makineleri, internet, fiber optik, kişisel dijital assistantlar (PDAs), GPS uyduları… ticareti arttıran teknolojilerdir.
Ancak tarih göstermiştir ki savaşlar gibi politik faktörler ticaret bileşimlerini taşıma ve iletişimdeki yeniliklerden daha çok değiştirebilir.
|
|
|
|
|
Copyright © 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. 2-* Dünya Küçüldü mü? (devam) İki globalleşme dalgası:
1840–1914: ekonomiler buhar gücü, demir yolları, telgraf, telefonlara dayanıyordu. Globalleşme savaş ve ekonomik krizle kesintiye uğradı ve tersine döndü.
1945–günümüze: ekonomiler telefon, uçak, bilgisayarlar, internet, fiber optik, PDAs, GPS uyduları…na dayanıyor.
|
|
|
|
|
|
Comments