|
Bölüm 15 Kurumsal Yönetişim ve Yönetsel Etik
© Ülgen&Mirze 2004
|
|
|
|
KURUMSAL YÖNETİŞİM (Corporate Governance)
© Ülgen&Mirze 2004 İşletmenin stratejik yönetimi ve yönlendirmesi ile
görevli ve sorumlu üst yönetimin (söz sahipleri),
bu görevlerini ve sorumluluklarını yerine getirirken;
işletme üzerinde kendilerini belirli nedenlerle “hak sahibi” gören
pay sahipleri, çalışanları, tedarikçi, müşteri ve
diğer toplumsal kurumlarla olan ilişkilerini kapsar
|
|
|
|
İşletmenin Varlık Nedenleri
© Ülgen&Mirze 2004 Pay Sahipleri Yaklaşımı
Bu görüşe göre, işletmenin hak ve dolayısı ile söz sahipleri,
onu kuran, sermayesini sağlayan ve riske girerek
toplum gereksinimlerini karşılamaya çalışan pay sahipleridir.
Bu nedenle işletme, toplumun gereksinimlerini karşılarken,
aynı zamanda onu kuran, sermayesini sağlayan, riske giren
pay sahiplerinin çıkarlarını da öncelikle gözetmek zorundadır.
|
|
|
|
İşletmenin Varlık Nedenleri
© Ülgen&Mirze 2004
Paydaş Grup yaklaşımı
Pay sahiplerinin koyduğu sermayeye ek olarak,
çalışanlar, tedarikçiler, kredi sağlayanlar, tüketiciler, vergi daireleri, resmi makamlar da çeşitli nedenlerle işletmenin faaliyetlerini yürütebilmesi için girdiler sağlamaktadır.
İşletmenin misyonu, üst düzey yönetim tarafından hazırlanırken her çeşit paydaş grubun oluşturduğu koalisyonun çıkar ve amaçlarına uygun olarak hazırlanmalıdır
|
|
|
|
Kurumsal Yönetişimin İşlevleri
© Ülgen&Mirze 2004 Yapılandırma : İşletmenin misyonun şekillenmesi,
görev ve sorumlulukların belirlenmesi, ilke ve amaçların saptanması,
uygun yönetim kadrolarının ve mekanizmanın planlanması.
Performans : İşletmenin günlük ve stratejik yönetiminin, misyon ve ilkelere uygun olarak yürütülmesi ile ilgili mekanizmanın kurulmasıdır.
Uygunluk : Kontrol ve değerleme evresidir.
|
|
|
|
Vekalet Teorisi
© Ülgen&Mirze 2004 Vekalet ilişkisi, mülkiyeti elinde bulunduran pay sahipleri ile,
başka bireyler (vekiller) arasında, bazı karar verme yetkilerini de
içeren yönetim hizmetlerini yerine getirmesi amacı ile
bir sözleşme geliştirilmesi olarak tanımlanabilir.
Vekalet Teorisi yaklaşımına göre işletme, pay sahipleri,
yöneticiler, çalışanlar, tedarikçiler, müşteriler gibi farklı kesimlerdeki paydaşlar arasındaki sözleşmelerden oluşmaktadır.
|
|
|
|
Kurumsal Yönetişim Mekanizmaları-1
© Ülgen&Mirze 2004 Yönetim Kurulları
Pay sahibi sayısının artması sonucunda her pay sahibi yönetimde bulunamayacağı için, işletme pay sahipleri tarafından vekalet ilişkisi ile görevlendirilen yönetim kurullarınca yönetilir.
Yönetim Kurulu Yapısı
Yönetim Kurulunun Bileşimi
Yönetim Kurullarının Görev ve Sorumlulukları
|
|
|
|
Kurumsal Yönetişim Mekanizmaları-2
© Ülgen&Mirze 2004 Yönetici Ücret ve Teşvik Sistemleri
Şayet yöneticilerin ücret ve teşvik sistemleri paydaşların çıkarına ve amaçlarına uygun olan stratejik faaliyetler ve amaçlarla bağlantılı olabilirse, bu takdirde üst yönetim kendi çıkarlarını da gerçekleştirmeye neden olabilecek bu faaliyetlerle ilgili kararları kolaylıkla verebilecektir.
Böylece hak sahibi paydaşların çıkarlarına uygun bir yönetim yapılabilecektir.
|
|
|
|
Kurumsal Yönetişim Mekanizmaları-3
© Ülgen&Mirze 2004 Güçlendirilmiş Pay Sahipleri
Sermaye piyasası gelişmiş ülkelerdeki halka açık işletmelerde,
pay sahipliği son derece dağılmış bir durumdadır.
Bu gibi durumlarda hak sahiplerinin kendi temsilcilerini seçebilmeleri
tam anlamı ile demokratik olamamaktadır.
Bu durum için önerilen bir yol, dağılmış pay sahipliği durumunda,
pay sahiplerini fiziki veya telekonferans sistemleri ile bir araya getirmek
ve birlikte uzlaşarak, blok halinde oy verme hakkı kazandıracak
mekanizmaları geliştirmektir.
|
|
|
|
Kurumsal Yönetişim Mekanizmaları-4
© Ülgen&Mirze 2004 Sermaye Piyasasında Oluşan Satın Alınma Tehditleri
Sermaye piyasası gelişmiş ülkelerde, işletmeler arası birleşme ve
satın almalar son derece yaygındır.
Ancak bu satın almalar, satın alınan işletmenin yöneticilerinin işlerini de kaybetmelerine neden olabilmektedir.
|
|
|
|
Kurumsal Yönetişim Mekanizmaları-5
© Ülgen&Mirze 2004 Yönetici Emek Pazarı
Her mal ve hizmetin olduğu gibi çalışanların hizmetlerini arz ettikleri ve işletmelerin de işgücü talebinde bulundukları bir pazar vardır.
Bu nedenle, işsizlik riskini azaltabilmek için üst düzey yöneticiler kendi pazarlarında oluşacak talepleri her zaman canlı tutmak isterler.
Talebin en belirleyici faktörü ise yöneticilerin geçmişteki performanslarıdır.
|
|
|
|
Uluslararası Kurumsal Yönetişim Model ve Uygulamalar-1
© Ülgen&Mirze 2004 Tekil Kurumsal Yönetişim Modeli
ABD ve İngiltere gibi işletmenin varlık nedenini ve kime
hizmet edeceğini pay sahipleri yaklaşımı ile ele alan
ülkelerde uygulanan bu modelde, işletmenin pay sahiplerinin
çıkarlarına ve amaçlarına hizmet etmesi gerektiği öne sürülür.
Bu model, pazara-dayalı kurumsal yönetişim modeli
olarak da adlandırılmaktadır.
|
|
|
|
|
|
Comments