Ryzyko podatkowe Andrzej Nikończyk Wiceprzewodniczący Grupy VAT Rady Podatkowej
Ryzyko podatkowe
Andrzej Nikończyk Wiceprzewodniczący Grupy VAT Rady Podatkowej
RYZYKO w języku naturalnym oznacza jakąś miarę/ocenę zagrożenia czy niebezpieczeństwa wynikającego albo z prawdopodobnych zdarzeń od nas niezależnych, albo z możliwych konsekwencji podjęcia decyzji
Najogólniej, ryzyko jest: wskaźnikiem stanu lub zdarzenia, które może prowadzić do strat Jest ono proporcjonalne do prawdopodobieństwa wystąpienia tego zdarzenia i do wielkości strat, które może spowodować.
Ryzyko podatkowe to: szczególny rodzaj ryzyka biznesowego, wynikającego z rozliczeń podatkowych Poziom ryzyka podatkowego wynika z dwóch ogólnych elementów: - działań podmiotu dokonującego rozliczeń, - działań podmiotów stanowiących lub stosujących prawo
Ryzyko podatkowe może być generowane przez wiele elementów: błąd, np. rachunkowy, czy dotyczący interpretacji przepisów, opóźnienie zapłaty podatku brak zmiany zasad rozliczeń po zmianie przepisów zmiana dotychczasowej linii interpretacyjnej bądź praktyki organów podatkowych uchybienie terminowi dokonania czynności stosowanie „agresywnych” interpretacji przepisów, optymalizacji
W przypadku zmaterializowania się ryzyka podatkowego ma ono na ogół następujące skutki: konieczność poniesienia, zwykle nieprzewidzianego, wydatku związanego z koniecznością zapłaty podatku w innej niż zakładana wysokości ryzyko nałożenia sankcji administracyjnej (odsetki, dodatkowe zobowiązanie, itp.) ryzyko zwiększenia stawki podatkowej sankcje karne skarbowe
Inne skutki wynikające ze zmaterializowania się ryzyka podatkowego: - zaburzenie płynności - utrata zdolności kredytowej - zmniejszenie limitów kredytowych - zmiana rating`ów i zmiana warunków finansowania Może to nawet prowadzić do upadłości.
Nie zawsze ryzyko wynika z działania niezgodnego z prawem samo potencjalne wystąpienie sporu, w np. przy wdrażaniu modelu optymalizacji, może generować ryzyko sporu z organami Spór może być wygrany, ale związane z tym są same koszty sporu, oraz ryzyko identyfikacji błędów w innych zakresach niż będące przedmiotem sporu.
Niektóre działania zgodne z literą prawa również mogą być przyczyną występowania ryzyka podatkowego. Dotyczy to głównie działań uznawanych za: - obejście prawa – działanie mające pozór zgodności z prawem, ale prowadzące do celu sprzecznego z obowiązującymi przepisami (np. wzajemna darowizna) - nadużycie prawa – działanie również w literze prawa, ale podejmowane w celu osiągnięcia korzyści nie przyznawanej przez przepisy (przykładowo wyrok NSA I FSK 523/10 6.04.11)
U kogo występuje ryzyko podatkowe? Źródła ryzyka podatkowego
U kogo występuje ryzyko podatkowe? Dotyczy ono zarówno: - podatnika - płatnika - osób mogących odpowiadać za zapłatę podatku (np. członków zarządu) - osób narażonych na sankcje karne (zarząd, menadżerowie, główna księgowa)
Źródła ryzyka podatkowego możemy podzielić na źródła: - zewnętrzne (niezależne od podatnika) - wewnętrzne (wynikające z działań podatnika i osób, którym podatnik powierzył dokonywanie rozliczeń podatkowych)
Źródła zewnętrzne: liczne zmiany przepisów zmiany interpretacji przepisów podatkowych wysoki poziom skomplikowania przepisów luki prawne błędy implementacji przepisów
Źródła zewnętrzne (cd): rozbieżności w orzecznictwie zmiana linii orzeczniczych Sądów Administracyjnych, zmiana praktyki stosowania przepisów (np. sposobów dowodzenia) - brak stosowania przepisów wspólnotowych przez organy
Źródła wewnętrzne: niewystarczające zasoby osobowo (liczba pracowników) kompetencyjnie (brak odpowiedniej wiedzy lub umiejętności) brak jasnego podziału kompetencyjnego brak regulacji wewnętrznych (regulaminów) brak automatyzacji/informatyzacji procesów podatkowych
Źródła wewnętrzne (cd): brak analizy zmian przepisów lub tendencji interpretacyjnych i ich wpływu na prowadzony biznes brak cyklicznych kontroli rozliczeń (np. po zmianach przepisów) brak przepływu informacji pomiędzy poszczególnymi osobami brak analiz podatkowych planowanych transakcji
Źródła wewnętrzne (cd): stosowanie „agresywnych” interpretacji przepisów wdrażanie „agresywnych” optymalizacji niewystarczający stopień weryfikacji planowania i rozliczeń w zewnętrznych podmiotach np. u doradców podatkowych
Zarządzanie ryzykiem podatkowym
Zarządzanie ryzkiem podatkowym to kompleksowy i ciągły proces polegający na identyfikacji, ocenie poziomu oraz minimalizacji ryzyka podatkowego. Trzy podstawowe etapy - ocena/identyfikacja ryzyka - szacowanie poziomu ryzyka - minimalizacja lub eliminacja ryzyka
Comments